ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC QUẢN TRỊ, LẤY KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ, ĐỔI MỚI SÁNG TẠO VÀ CHUYỂN ĐỔI SỐ LÀM ĐỘNG LỰC THÚC ĐẨY CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH TẠI PHƯỜNG PHƯỚC LONG

Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, điều hành và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân ngày càng trở nên cấp thiết. Cải cách hành chính không chỉ dừng lại ở việc đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ mà cần được thực hiện đồng bộ với đổi mới phương thức quản trị, ứng dụng khoa học, công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây chính là động lực quan trọng để xây dựng chính quyền cơ sở hiện đại, chuyên nghiệp, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và gần dân.

Đối với phường Phước Long, việc cụ thể hóa các chủ trương, định hướng về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào hoạt động quản lý nhà nước có ý nghĩa thiết thực, góp phần nâng cao năng lực quản trị địa phương, cải thiện chất lượng giải quyết thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Trong đó, công nghệ là công cụ hỗ trợ, đổi mới sáng tạo là phương thức thực hiện, còn hiệu quả phục vụ người dân là mục tiêu xuyên suốt.

Đổi mới tư duy quản trị, chuyển từ xử lý công việc sang quản lý trên nền tảng số

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Đây không chỉ là định hướng phát triển ở tầm vĩ mô mà còn đặt ra yêu cầu cụ thể đối với từng cơ quan, đơn vị, nhất là chính quyền cấp cơ sở trong đổi mới phương thức tổ chức và thực hiện nhiệm vụ.

Thực tiễn cho thấy, nếu chuyển đổi số chỉ dừng lại ở việc sử dụng phần mềm, trao đổi văn bản điện tử hay tiếp nhận hồ sơ qua môi trường mạng, trong khi quy trình xử lý vẫn còn nhiều khâu trung gian, dữ liệu chưa được kết nối và cán bộ vẫn phải thực hiện nhiều thao tác thủ công thì hiệu quả mang lại sẽ chưa tương xứng với yêu cầu đặt ra.

Vì vậy, cải cách hành chính trong giai đoạn hiện nay cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính truyền thống sang phương thức quản trị hiện đại, lấy dữ liệu làm nền tảng, công nghệ làm công cụ và kết quả thực hiện nhiệm vụ làm thước đo. Trọng tâm là rà soát, tái cấu trúc quy trình giải quyết công việc; phân định rõ trách nhiệm của từng bộ phận, từng cá nhân; tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin và theo dõi tiến độ xử lý nhiệm vụ trên môi trường số.

Cùng với đó, cần chuyển từ phương thức khai thác dữ liệu thụ động sang chủ động sử dụng thông tin từ các cơ sở dữ liệu được phép kết nối, khai thác, hạn chế tình trạng yêu cầu người dân cung cấp nhiều lần những thông tin đã có. Đối với dịch vụ công trực tuyến, việc ứng dụng công nghệ phải đi đôi với hướng dẫn, hỗ trợ trực tiếp, bảo đảm người dân có thể tiếp cận và sử dụng thuận lợi, nhất là người cao tuổi và những người chưa thành thạo kỹ năng số.

Đặc biệt, trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội đổi mới phương thức làm việc trong cơ quan hành chính nhà nước. Việc ứng dụng AI để hỗ trợ tra cứu văn bản, tổng hợp thông tin, phân loại dữ liệu, xây dựng dự thảo và hỗ trợ xử lý công việc có thể góp phần tiết kiệm thời gian, nâng cao năng suất lao động. Tuy nhiên, việc sử dụng AI phải bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, có sự kiểm tra, thẩm định của cán bộ chuyên môn và không thay thế trách nhiệm của người thực thi công vụ.

Phát huy vai trò tham mưu, thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số

Với chức năng, nhiệm vụ được giao, Phòng Văn hóa – Xã hội phường Phước Long chủ động tham mưu UBND phường triển khai các nhiệm vụ thuộc lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và thông tin, tuyên truyền; đồng thời phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan đề xuất giải pháp ứng dụng công nghệ phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Một trong những định hướng trọng tâm là từng bước hình thành môi trường làm việc số đồng bộ, phục vụ công tác quản lý, điều hành và phối hợp thực hiện nhiệm vụ. Trong đó, chú trọng khai thác hiệu quả các nền tảng số, hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu hiện có; tăng cường sử dụng văn bản điện tử, chữ ký số, hệ thống quản lý văn bản và các công cụ theo dõi tiến độ công việc. Qua đó, bảo đảm nhiệm vụ được giao rõ ràng, thông tin được trao đổi kịp thời, tiến độ được kiểm soát và kết quả thực hiện có cơ sở để đánh giá.

Bên cạnh việc hoàn thiện môi trường làm việc số, Phòng Văn hóa – Xã hội tham mưu nghiên cứu, đề xuất một số giải pháp ứng dụng công nghệ phục vụ cộng đồng như: triển khai hệ thống Wi-Fi công cộng tại nhà văn hóa, hội trường khu phố; nghiên cứu ứng dụng hệ thống camera thông minh phục vụ công tác giám sát, bảo đảm an ninh trật tự; từng bước trang bị màn hình thông tin điện tử, thiết bị hỗ trợ tổ chức hội nghị, họp trực tuyến tại cơ sở.

Các giải pháp trên cần được xem xét trên cơ sở nhu cầu thực tế, tính khả thi, hiệu quả đầu tư, khả năng kết nối, vận hành và bảo trì lâu dài; ưu tiên khai thác các nền tảng dùng chung, tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp hoặc hình thành những hệ thống thiếu tính liên thông.

Trong lĩnh vực thông tin, tuyên truyền, việc đổi mới phương thức truyền thông cũng được xác định là một nội dung quan trọng nhằm đưa chủ trương, chính sách và các tiện ích số đến gần hơn với người dân. Thông qua Trang thông tin điện tử, các nền tảng mạng xã hội, hệ thống truyền thanh và hoạt động tuyên truyền tại khu phố, nội dung thông tin được định hướng theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, thiết thực, tập trung vào hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến, định danh điện tử, tra cứu hồ sơ, thanh toán không dùng tiền mặt và kỹ năng bảo đảm an toàn trên môi trường mạng.

Đồng thời, tiếp tục phát huy vai trò của lực lượng hỗ trợ chuyển đổi số tại cộng đồng, phối hợp với khu phố và các tổ chức đoàn thể trực tiếp hướng dẫn người dân thực hành các tiện ích số. Qua đó, chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan nhà nước mà từng bước trở thành hoạt động thiết thực trong đời sống hằng ngày của người dân.

Tập trung các giải pháp đột phá, nâng cao hiệu quả cải cách hành chính từ cơ sở

Để khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực thúc đẩy cải cách hành chính, Phòng Văn hóa – Xã hội xác định cần tập trung tham mưu, phối hợp triển khai đồng bộ một số nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo. Thường xuyên nắm bắt những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính; rà soát các khâu còn bất cập, những thủ tục thường phát sinh yêu cầu bổ sung hồ sơ hoặc nội dung người dân khó tiếp cận để phối hợp đề xuất giải pháp cải tiến phù hợp. Chú trọng nâng cao chất lượng hướng dẫn, hỗ trợ, bảo đảm người dân được tiếp cận dịch vụ công thuận tiện, bình đẳng.

Thứ hai, gắn ứng dụng công nghệ với đổi mới quy trình quản lý, điều hành. Không chạy theo số lượng phần mềm hay thiết bị mà cần xác định rõ mục tiêu, hiệu quả của từng giải pháp. Ưu tiên khai thác các nền tảng dùng chung, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu và tái cấu trúc quy trình xử lý công việc, hạn chế thao tác thủ công, giảm khâu trung gian và tránh đầu tư trùng lặp.

Thứ ba, nâng cao năng lực số và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức. Tăng cường tổ chức, phối hợp các hoạt động tập huấn kỹ năng sử dụng công nghệ, khai thác dữ liệu, chữ ký số và các công cụ hỗ trợ công việc; từng bước trang bị kiến thức về trí tuệ nhân tạo và kỹ năng bảo đảm an toàn thông tin. Đồng thời, đề cao tinh thần chủ động học hỏi, đổi mới sáng tạo, thích ứng với công nghệ mới trong thực thi công vụ.

Thứ tư, phát huy vai trò của lực lượng hỗ trợ chuyển đổi số tại cộng đồng. Tăng cường phối hợp với các khu phố, tổ chức đoàn thể và lực lượng liên quan trong tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, các tiện ích số và định danh điện tử. Chú trọng hỗ trợ người cao tuổi, người có hoàn cảnh khó khăn và những nhóm còn hạn chế về kỹ năng công nghệ, bảo đảm chuyển đổi số bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Thứ năm, tăng cường quản lý dữ liệu, bảo đảm an toàn, an ninh thông tin. Việc cập nhật, khai thác và chia sẻ dữ liệu phải đúng thẩm quyền, đúng mục đích và tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đối với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới, cần có quy trình kiểm soát, thẩm định thông tin, phòng ngừa nguy cơ lộ lọt dữ liệu và bảo đảm trách nhiệm của cán bộ trong quá trình sử dụng.

Thứ sáu, chú trọng đánh giá hiệu quả sau triển khai, nhân rộng mô hình phù hợp. Việc đánh giá không chỉ căn cứ vào số lượng thiết bị, phần mềm được đưa vào sử dụng mà cần tập trung vào những kết quả cụ thể như: thời gian xử lý công việc, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn, mức độ sử dụng dịch vụ công trực tuyến, mức độ hài lòng của người dân và hiệu quả khai thác các hệ thống sau đầu tư. Trên cơ sở đó, kịp thời điều chỉnh những giải pháp chưa phù hợp, đồng thời lựa chọn, nhân rộng các mô hình có hiệu quả và khả năng áp dụng thực tiễn.

Hướng đến nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân và phục vụ Nhân dân

Cải cách hành chính trong kỷ nguyên số không đơn thuần là đổi mới quy trình hay đưa thêm công nghệ vào hoạt động công vụ, mà sâu xa hơn là sự thay đổi trong tư duy quản lý, phương thức điều hành và văn hóa phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức. Từ phương thức xử lý công việc theo quy trình truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu; từ giải quyết công việc theo từng bộ phận riêng lẻ sang tăng cường phối hợp, liên thông; từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, lấy người dân làm trung tâm.

Đối với phường Phước Long, việc gắn cải cách hành chính với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là hướng đi cần thiết nhằm nâng cao năng lực quản trị địa phương, cải thiện chất lượng phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp trong tiếp cận các dịch vụ công.

Với vai trò tham mưu trong các lĩnh vực được phân công, Phòng Văn hóa – Xã hội tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, trách nhiệm, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị để đề xuất và triển khai những giải pháp thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tế; góp phần đưa các chủ trương về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đi vào cuộc sống.

Giá trị thực chất của cải cách hành chính không nằm ở việc sử dụng bao nhiêu phần mềm hay đầu tư bao nhiêu thiết bị, mà được thể hiện qua hiệu quả công việc, chất lượng phục vụ và sự hài lòng của người dân. Công việc được giải quyết nhanh hơn, cán bộ làm việc hiệu quả hơn, người dân tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn – đó chính là thước đo quan trọng cho hiệu quả đổi mới phương thức quản trị và xây dựng chính quyền phường Phước Long hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân, sát dân, vì Nhân dân phục vụ.

Phòng Văn hóa – Xã hội phường Phước Long