Chiến thắng giải phóng Phước Long đầu năm 1975 là một mốc son chói lọi trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của quân và dân ta. Đây không chỉ là thắng lợi quân sự quan trọng trên chiến trường Đông Nam Bộ mà còn mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt, mở ra thời cơ quyết định để Đảng ta đi đến quyết tâm giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Tháng 10 năm 1974, Tỉnh ủy Phước Long được phổ biến kế hoạch chuẩn bị cho đợt tiến công mùa khô 1974–1975. Theo chỉ đạo của Trung ương, chiến trường Đông Nam Bộ được xác định có vai trò then chốt, trong đó tuyến đường 14 – Phước Long là mục tiêu trọng yếu, vừa có ý nghĩa quân sự, vừa mang tầm chiến lược lâu dài. Quán triệt sâu sắc nhiệm vụ được giao, Tỉnh ủy Phước Long khẩn trương tổ chức bố trí lực lượng, thành lập Bộ Chỉ huy tiền phương do đồng chí Đỗ Văn Nuống (Tư Nguyện) – Bí thư Tỉnh ủy, Chính ủy trực tiếp lãnh đạo. Với phương châm “đánh chắc, tiến chắc”, ta chủ động xây dựng thế trận bao vây, cô lập địch, tạo điều kiện thuận lợi để tiến công dứt điểm. Mở đầu chiến dịch, ngày 14-12-1974, quân ta tiến công và giải phóng Bù Đăng; ngày 15-12 đánh chiếm yếu khu Bù Na. Đến ngày 22-12-1974, ta hoàn toàn làm chủ khu vực, tiêu diệt các đồn Thác Mơ, Phước Quả, Phước Tín, Phước Lộc, từng bước bẻ gãy hệ thống phòng thủ vòng ngoài của địch. Ngày 26-12-1974, bộ đội ta tiếp tục tiến công, tiêu diệt Chi khu Đồng Xoài. Đồng Xoài thất thủ đã khiến toàn bộ hệ thống phòng ngự của địch tại Phước Long rung chuyển. Thị xã Phước Long và quận lỵ Phước Bình rơi vào thế bị bao vây, cô lập hoàn toàn, không còn khả năng liên kết, chi viện từ bên ngoài. Rạng sáng ngày 31-12-1974, sau loạt pháo mở đường, các đơn vị chủ lực gồm Tiểu đoàn BB4, BB5 (Trung đoàn 165), Tiểu đoàn BB3 (Trung đoàn 141) phối hợp chặt chẽ với lực lượng vũ trang địa phương từ nhiều hướng đồng loạt nổ súng tiến công vào các mục tiêu trọng yếu: Tiểu khu Phước Long, quận lỵ Phước Bình, sân bay Phước Bình, trung tâm viễn thông Bà Rá. Đến chiều cùng ngày, các vị trí xung yếu của Phước Bình bị ta tiêu diệt. Trong đêm 31-12, quân ta chiếm được cao điểm núi Bà Rá – “con mắt thần” khống chế toàn bộ thị xã. Từ đây, thế trận bao vây Phước Long được siết chặt, đẩy quân địch vào tình thế hoàn toàn bị động. Sáng 1-1-1975, hai cánh quân từ Thác Mơ và Phước Quả thọc sâu, đánh chiếm cầu Suối Dung, ngã ba Tư Hiền – những cửa ngõ quan trọng dẫn vào trung tâm thị xã. Các đơn vị khác đồng loạt tiến công các ấp chiến lược và hệ thống đồn bốt xung quanh, làm tan rã từng mảng phòng thủ của địch. Sau ba ngày bị mất Chi khu Phước Bình, sân bay, cao điểm núi Bà Rá và các vị trí then chốt, quân đoàn 3 của chính quyền Sài Gòn dự kiến tăng viện lực lượng biệt kích, lính dù nhằm cố thủ, kéo dài thời gian chờ cứu viện. Tuy nhiên, trước thế tiến công mạnh mẽ và liên tục của quân ta, mọi toan tính của địch đều bị phá sản. Được nhân dân địa phương hết lòng che chở, tiếp tế đầy đủ lương thực, đạn dược, thuốc men và kịp thời chuyển tải thương binh về tuyến sau, bộ đội ta chiến đấu vô cùng anh dũng, giành giật với địch từng góc phố, từng con đường, từng căn nhà, từng công sự. Cuộc chiến đấu diễn ra quyết liệt cho đến trưa ngày 6-1-1975, khi lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc Dinh Tỉnh trưởng Phước Long. Thị xã rơi vào tình trạng tan rã, binh lính địch hoang mang, kẻ tháo chạy, kẻ bỏ súng đầu hàng. Với sự hướng dẫn của nhân dân, bộ đội ta nhanh chóng truy quét tàn binh, làm chủ hoàn toàn địa bàn. Đến 19 giờ ngày 6-1-1975, thị xã Phước Long chính thức được giải phóng hoàn toàn. Sau 25 ngày đêm chiến đấu liên tục, quân ta đã tiêu diệt và bắt sống toàn bộ lực lượng quân sự, chính quyền đối phương tại Phước Long; thu 5.000 súng các loại, 10.000 viên đạn pháo, bắn rơi 5 máy bay, giải phóng hơn 50.000 nhân dân khỏi ách kìm kẹp. Chiến thắng Phước Long gây chấn động mạnh đối với chính quyền Sài Gòn. Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu phải lên truyền hình kêu gọi “cầu nguyện cho Phước Long” và tuyên bố tái chiếm. Ngày 10-1-1975, địch tổ chức đổ quân bằng trực thăng xuống đồi 230, song ngay khi máy bay hạ thấp độ cao, lực lượng pháo cao xạ của ta lập tức nổ súng bắn rơi nhiều chiếc, buộc số còn lại hoảng loạn tháo chạy về Sài Gòn. Giải phóng Phước Long là cuộc đọ sức quyết liệt giữa chính nghĩa và phi nghĩa, khẳng định sự trưởng thành vượt bậc của lực lượng vũ trang cách mạng miền Nam. Từ thắng lợi này, Bộ Chính trị Trung ương Đảng nhận định: “Chiến thắng Phước Long mở ra khả năng giành thắng lợi theo phương án hai năm 1975–1976, đồng thời tạo thời cơ để kết thúc sớm chiến tranh trong năm 1975 khi thời cơ đến. Ta có đầy đủ quyết tâm và điều kiện để đánh bại địch, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam, tiến tới hòa bình, thống nhất Tổ quốc.” Chiến công Phước Long mãi mãi là biểu tượng của ý chí quật cường, lòng yêu nước và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần quan trọng làm nên Đại thắng mùa Xuân 1975 – trang sử vàng chói lọi của dân tộc Việt Nam.
